Podatek od czynności cywilnoprawnych tzw. podatek PCC jest płatny przy zawieraniu wszystkich czynności opisanych w kodeksie cywilnym m.in. umowy sprzedaży (np. nieruchomości), zamiany rzeczy i praw majątkowych (np. samochodu), umowy pożyczki, umowy darowizny, umowy dożywocia oraz ustanowieniu odpłatnej renty, jak również umowy o dział spadku, umowy majątkowej małżeńskiej, ustanowienie hipoteki czy też odpłatnego użytkowania itp. Podatkowi podlegają także zmiany tych umów, orzeczenia sądów i ugody, jeżeli powodują takie same skutki prawne, jak w/w czynności. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. Podatnicy zobowiązani są do złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie do 14 dni od daty dokonania czynności powodującej obowiązek podatkowy. W tym samym czasie należy dokonać zapłaty należnego podatku. Jeżeli dana czynność zawierana jest w formie aktu notarialnego obowiązków związanych z podatkiem PCC dopełni notariusz, pobierze on od klienta należny podatek, wpłaci na rachunek urzędu skarbowego i złoży za niego deklarację.

Na kim spoczywa opłata podatku? Wszystko zależy od rodzaju umowy, i tak:

• przy umowie sprzedaży – na Kupującym
• przy umowie zamiany – na obu Stronach umowy
• przy umowie darowizny – na  Obdarowanym
• przy umowie dożywocia – na Nabywcy własności nieruchomości
• przy umowie o dział spadku, zniesieniu współwłasności – na osobie nabywającej rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności
• przy ustanowieniu użytkowania lub płatnej służebności – na osobie stającej się użytkownikiem lub ustanawiającej służebność
• przy ustanawianiu hipoteki – na osobie składającej oświadczenie woli o ustanowieniu hipoteki
• przy umowie pożyczki – na osobie biorącej pożyczkę
• przy umowie spółki cywilnej (akty założycielskie) – na wspólnikach spółki, przy innych umowach spółek – na spółce

Stawki podatku określone są odrębnie dla każdej czynności. Maksymalna procentowa stawka podatku wynosi 2%, natomiast kwotowo 38 zł.

Przykładowo:

• dla umowy sprzedaży nieruchomości oraz rzeczy ruchomomych (np. dzieł sztuki czy samochodu) – 2% wartości rynkowej nieruchomości czy rzeczy, dla umów sprzedaży innych praw majątkowych – 1 % wartości
• dla umów pożyczki – 2% wartości pożyczki
• dla ustanowienia hipoteki – przy ustanowieniu hipoteki zwykłej – 0,1% od kwoty zabezpieczonej wierzytelności, przy ustanowieniu hipoteki kaucyjnej – 19 zł
• dla umowy spółki – 0,5 % wartości wkładów wniesionych do majątku spółki lub wartości kapitału zakładowego
• dla umów o zniesienia współwłasności, umów darowizny, dożywocia, o dział spadku, umów zamiany – 2% wartości przy przeniesieniu praw własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, użytkowania wieczystego, itp., 1% wartości przy przeniesieniu innych praw majątkowych
• dla umów ustanowienia płatnego użytkowania lub ustanowienia płatnej służebności – 1% wartości