Jednym z warunków udzielenia nam przez bank kredytu hipotecznego na zakup wymarzonej nieruchomości jest ustanowienie na niej hipoteki. Stanowi ona główne zabezpieczenie dla banku, który zdecydował się podpisać z nami umowę kredytową. Warto wiedzieć, czym jest to hipoteka i czemu służy. By ułatwić sobie spłatę kredytu warto zaintersować się czymś takim jak kredyt preferencyjny – „Rodzina na swoim”.

Hipoteka z definicji stanowi ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości lub na wybranych prawach, takich jak m.in. użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, lokalu użytkowego lub domu jednorodzinego. Hipoteka obejmuje nieruchomość z jej częściami składowymi, jak również przynależności (np garaż, piwnica). Hipoteką można również obciążyć ułamkową część nieruchoości. Hipoteka nie ogranicza właściciela w rozporządzaniu nieruchomością ( może ją sprzedać, wynająć itp), ani nie daje prawa wierzycielowi do korzystania z niej.

Hipoteka służy zabezpieczeniu  spłaty konkretnej wierzytelności (długu, a w naszym przypadku kredytu hipotecznego), dzięki ustanowieniu hipoteki wierzyciel (w naszym przypadku bank) może dochodzić zaspokojenia spłaty długu z nieruchomości, wówczas gdybyśmy stali się niewypłacalni. W przypadku kredytu hipoteka zabezpiecza spłatę kapitału, odsetek, i pozostałych opłat związanych z kredytem. Bank może dochodzić swoich praw z nieruchomości bez wzglądu na to czyją stała się własnością (na wypadek gdybyśmy sprzedali nieruchomość) oraz z pierwszeństwem przed naszymi osobistymi wierzycielami. Istnieje tak długo, jak długo istnieje wierzytelność (dług). Gdy spłacimy kredyt, hipoteka wygasa (musimy jednak pamietać, że to my załatwiamy w sądzie sprawy związane z jej wykreśleniem, także ponosimy związane z tym koszty). Do powstania hipoteki niezbędna jest zgoda dłużnika oraz wpis w Księdze Wieczystej, dlatego potocznie mówimy, że hipoteka to wpis w dziale IV Księgi Wieczystej nieruchomości informujący o obciążeniu nieruchomości. Pamiętajmy, że hipoteka zabezpiecza jedynie wierzytelności pieniężne i może być wyrażona tylko w określonej sumie pieniężnej.

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje hipotek stosowane przez banki :

• hipoteka zwykła – zabezpiecza wierzytelność o ustalonej wastości, stosowana jest zwykle dla kredytów udzielanych w złotówkach
• hipoteka kaucyjna – zabezpiecza wierzytelność o nieustalonej wysokości, stosowana jest zwykle dla kredytów udzielanych w walucie obcej, gdyż trudno przewidzieć przyszły krs walutowy

Czasem spotykamy się również z hipoteką łączną, wówczas wierzytelność zabezpieczona jest na kilku nieruchomościach.

Koszty, jakie wiążą się z ustanowieniem hipoteki, ponosimy my  – czyli kredytobiorca. Jest to podatek od ustanowienia hipoteki, który wynosi 19 zł od ustanowienia hipoteki kaucyjnej, 0,1% od wartości hipoteki zwykłej, płatny Urzędowi Skarbowemu do 14 dni od momentu ustanowienia hipoteki oraz opłata sądowa za wpis hipoteki do Księgi Wieczystej nieruchomości  w wysokości 200 zł. Może to zrobić za nas notariusz, przy podpisywaniu aktu notarialnego, ale wiaże się to dodatkowymi opłatami.